| | |

| | |

• Są zwolennicy teorii, że w Internecie niczego konkretnego nie można znaleźć. Inni twierdzą, że jak się chce, to można w nim dotrzeć dosłownie do wszystkiego. Czy podziela Pan któryś z powyższych poglądów czy też bardziej przychyla się Pan opinii, że prawda, jak to zwykle bywa leży gdzieś po środku?
  Życie bez internetu to wyścigi ślimaków. Internet jest szerokim źródłem informacji oraz narzędzi ułatwiających życie. Już zmienił świat tworząc podstawy globalnego społeczeństwa bez granic. Prawdopodobnie rozwinie się w coś jeszcze bardziej fascynującego i użytecznego zarazem. Powiem patetycznie: to prawdziwa rewolucja kształtująca oblicze 21. wieku.
• Bardzo trafnie powiedziane. Przyzna Pan też chyba, że przeszukiwanie zasobów Internetu potrafi czasami bardzo zaskoczyć niespodziewanymi wskazaniami na listach wynikowych. No bo kto by mógł np. przypuszczać, że w sieci można znaleźć dość obszerny wywiad z samym Jackiem Pałuchą i to nie jakiś tam archiwalny z lat 80., ale już z XXI wieku, a dokładnie z wiosny 2006 r. o którym najwięcej wiedzą chyba... internetowi miłośnicy krzyżówek. Panie Wojciechu - proszę powiedzieć jak to się stało, że udało się Panu dotrzeć do tej majowej rozmowy przeprowadzonej przez Gdański Klub Szaradzistów Neptun? Czyżby tak jak my pasjonowało Pana szaradziarstwo?
  Przeszukiwałem zasoby sieci z powodów czysto narcystycznych. Po prostu sprawdzałem czy ktoś mnie zacytował, powołał się etc. Zobaczyłem ten wywiad i skonstatowałem, że wspominacie Panowie moją skromną osobę. Poczułem się niezwykle wzruszony. Poza tym wywiad w biuletynie szaradzistów... To oryginalne.
• Zacznijmy zatem od szaradziarstwa w Pana życiorysie. Wiem, że w latach 70. sięgał Pan po krzyżówki, a Pana rodzice pasjonują się nimi do chwili obecnej. Pamięta Pan gdzie były publikowane rozwiązywane przez Pana zadania?
  To był chyba m.in. "Kalendarz Szaradzisty" - zacne wydawnictwo o sporej kulturze i mocy oddziaływania.
• Też pamiętam te roczniki. Wydawane regularnie od końca lat 50. chyba prawie do połowy lat 80. Każdy zeszyt zawierał sporą porcją cytowanych do dzisiaj ambitnych perełek z kategorii rebus, szarada czy też krzyżówka. Co więcej - trzeba pamiętać, że w tamtych czasach nie było mowy o komputerowym wspomaganiu... Ale i tak było ich sporo i ukazywały się w różnych wydawnictwach.
  Krzyżówki, szarady, rebusy były ponadto wówczas chętniej publikowane przez gazety. Właśnie nad gazetami pochylałem głowę rozwiązując te zadania. Umiejętności intelektualne były też wtedy, jak się wydaje, bardziej trendy.
• Oj - znowu się muszę z Panem zgodzić. Czy pamięta Pan może jakiś konkretny typ zadania ze wspomnianego "Kalendarza Szaradzisty" który bardzo przypadł Panu wówczas do gustu, albo wręcz odwrotnie - nigdy go Pan nie lubił i nie próbował rozwiązać.
  Lubiłem ten Kalendarz Szaradzisty, gdyż wydawał mi się wydawnictwem na poziomie. Była to rozrywka intelektualna w klasycznym stylu. Mieli dość trudne rebusy, generalnie aspirowali do ambitnego wizerunku. Nie przypominam sobie niestety zadania, gdyż nie mam pod ręką tego wydawnictwa.
• Z Pana wypowiedzi wnioskuję jednak, że nie tylko rozwiązywał Pan zadania diagramowe, ale nie omijał Pan też wspomnianych rebusów, anagramów albo zadań logicznych?
  Preferowałem krzyżówki, gdyż ich rozwiązywanie wydawało mi się bardziej dynamiczne i satysfakcjonujące. Nie stroniłem jednak także od rebusów, chociaż wydawały mi się mniej zajmujące.
• A może pamięta Pan pseudonimy autorów zadań do których sięgał Pan najczęściej.
  Przypominam sobie, że były krótkie i zawierały chyba jakieś zabawne odnośniki szaradziarsko-rebusowe.
• Tak - czasami anagram imienia, innym razem nazwisko czytane wspak albo inicjały ukryte w jakimś krótkim rzeczowniku. A czy wysyłał Pan poprawne rozwiązania do redakcji?
  Tak. Zdarzało się.
• Może udało się coś kiedyś wygrać i tym samym poprawić domowy budżet?
  No właśnie nigdy nie zostałem laureatem nagrody redakcji. Szczerze powiedziawszy niespecjalnie wierzę, że wyróżnienia te spotykają rzesze.
• Znam kilka osób z naszego Klubu do których czasami los się uśmiecha. Ale może warunkiem jest systematyczność wysyłania poprawnych odpowiedzi. Aby jednak wziąć udział w takim losowaniu nagród - trzeba poprawnie rozwiązać odpowiednią porcję zadań. Gdyby ktoś miał np. problemy z rozwiązaniem kwadratu magicznego autorstwa p. Mariusza Tkaczyka w najnowszym numerze "Rozrywki" - wczuje się Pan przez chwilę w rolę takiej właśnie osoby i pomoże rozwiązać wspomnianą krzyżówkę złożoną z pięciu haseł 9-literowych.
  Oczywiście.
• Otwieram zatem na stronie dziewiątej i czytam co następuje:
  • Ciepły prąd zatokowy w płn. części Atlantyku - GOLFSTROM^*
  • Burt... - amerykański aktor, grał głównie w westernach i filmach gangsterskich ("Ostatnia walka Apacza") - LANCASTER
  • Zbigniew Lew-... - STAROWICZ
  • Dowódca szwadronu w kawalerii - ROTMISTRZ
  • Ryba morska o smacznym mięsie, podobna do dorsza (pierwsza litera M). - MINTAJ lub MORSZCZUK
• Biorąc poprawkę, że wszystkie hasła są złożone z 9 liter - wyeliminujemy tylko mintaja. I mamy całość! Moje gratulacje!
  Skoro w domu rodzinnym nie obce było Panu spędzanie czasu nad zadaniami szaradziarskimi wspólnie z rodzicami - nie chciał Pan nigdy stanąć po tej drugiej stronie i sam ułożyć jakiegoś zadania najpierw dla rodziny i znajomych, a potem może nawet dla jakiegoś czasopisma szaradziarskiego. A może podejmował Pan tego typu próby, tylko nikt o tym nie wie...?
  Nie podejmowałem takich prób, ale wydaje mi się, że ktoś kto w wieku szkolnym zasmakuje intelektualnych zabaw ze słowami, ma spore szanse kultywować ten obyczaj w innych dziedzinach, gdzie tworzywem jest słowo. Słowa, wyrazy, ich zestawienia są doprawdy kopalnią dla wyobraźni. Podążanie tym labiryntem jest zajęciem dla odkrywców, że ujmę to misternie.
• Będziemy jeszcze niejednokrotnie rozmawiać o roli słowa w Pana życiu. To mogę zagwarantować. Powróćmy teraz do wspomnianej rozmowy opublikowanej na stronach Neptuna. Jaka była pierwsza Pana reakcja po przeczytaniu całości?
  Ucieszyłem się. To przecież szansa na przypomnienie pewnej poetyki, którą razem m.in. z Pałuchą wytwarzaliśmy w końcu lat 80. Poza tym wywiad ten nie był płaski i powierzchowny. Rutyna i pośpiech pauperyzują dziennikarstwo.
• Ma Pan już ponad 15-letnie doświadczenie dziennikarskie. Niezmiernie miło mi było czytać w liście od Pana taką krótką recenzję tego dialogu dwóch Jacków - "Nie wiedziałem, że kluby szaradziarskie mają tak wnikliwych i pracowitych dziennikarzy. Jestem pod wrażeniem Pańskiego wywiadu , który zrealizował Pan z J. Pałuchą, moim kolegą z czasów studenckich". Porozmawiajmy zatem przez kwadrans albo i dłużej o wspomnianym artyście-malarzu, który jest Pana kolegą. W jakich okolicznościach się poznaliście?
  Z Pałuchą poznał mnie mój kolega z czasów studenckich - Zygmunt Staszczyk - znany rockman...
• ... wówczas chyba jeszcze z T.Love Alternative...
  ... z którym przemieszkałem około 5 lat m.in. w akademiku na Kickiego na warszawskim Grochowie. Były to czasy - rzekłbym - malownicze, o awanturniczej specyfice. Zygmunt oświadczył , że facet ten jest młodym malarzem i czuje atmosferę absurdu oraz swobodnej groteski, której wówczas hołdowaliśmy. Pałka, bo tak go nazywaliśmy, rzeczywiście potrafił docenić artystyczne szaleństwa naszego studenckiego życia. Poza tym zawsze bardzo długo się śmiał po dobrym dowcipie, co zjednywało mu zwolenników.
• Formacja Nieżywych Schabuff z Jackiem Pałuchą w 1983 r. koncertowała w warszawskim Remoncie oraz w Hybrydach. Był Pan może na którymś z tych koncertów. Jeżeli tak - jakie wrażenia pozostawił ten występ(y)?
  Tak. Byłem na dziesiątkach koncertów. W 83 w Remoncie często dominował jeszcze ciężki, proletariacki łomot. Tymczasem Jacek, Eryk, Szczepan pochodzili z Częstochowy, gdzie panowała kultura pieniądza.... Mieli zatem lepsze fryzury, stroje, instrumenty i bawili się tym co robią. Jacek wył do mikrofonu, Eryk, który miał najlepszy, londyński image, walił w bębny, Szczepan manipulował suwakami konsoli przy okazji omiatając je długą grzywką. Czerpali z niemieckiej tradycji elektronicznej i na scenie robili sporo zamieszania. Jednak tajemnica tej muzyki kryła się w muzycznym aparacie dla dzieci o nazwie Casio i stosowym nagłośnieniu. Najważniejszy jest pomysł.
• Studiował pan w latach 80. dziennikarstwo i nauki polityczne na UW, a p. Jacek mniej więcej w tym samym okresie malarstwo na ASP. Życie studenckie przyjezdnych (a obaj nie pochodzicie z Warszawy) często obfituje w różnorakie zabawne zdarzenia i sytuacje. Pamięta Pan jakąś historię rodem z akademika lub stancji?
  Pałucha odwiedzał nas w akademiku na Kickiego, my zaś wizytowaliśmy go w Dziekance na Krakowskim Przedmieściu. To był ciąg dziwacznych incydentów. Kiedyś zaprosiliśmy na przykład do naszego niedużego pokoju na określoną godzinę licznych znajomych z akademika i spoza niego. W efekcie na zasadzie czystego absurdu zgromadziło się tam ok. 70 osób, poczynając od zabłąkanego narkomana-heroinisty Zbigniewa na Andrzeju Zeńczewskim z grupy DAAB kończąc. Potem zgasło światło. Było to tak beznadziejne, że aż świetne.
• W tamtym okresie często występowały niedobory prądu. W jaki sposób spędzaliście zwykle czas wolny przy świetle żarówki, świec albo nawet w ciemnościach? Jakie miejsca odwiedzaliście w czasie weekendów? Które kluby studenckie były wówczas najbardziej oblegane?
  Piliśmy dużo alkoholu i bez przerwy rozmawialiśmy. Zaglądaliśmy do knajp z winem - Marywilu, Fukiera, szwendaliśmy się po ludycznym Grochowie; odwiedzaliśmy wspomniany Remont, Hybrydy, Stodołę; jeżdżąc z T.Love poznałem wnętrza wielu klubów na terenie Polski. Kluby te były wówczas mocno oblegane, to był chyba jakiś fenomen. Ci ludzie wyglądali poza tym jak aktorzy ze sztuk Witkacego. Dzisiaj młodzi ludzie, np. piłkarze nieśmiało formują z włosów nieduże piramidki używając pomady, wówczas widziało się wielu kolegów z imponującymi irokezami na głowach. Formowali je zdaje się używając kurzego białka, by taki grzebień mógł dumnie górować nad tłumem.
• A czy słuchaliście tej samej muzyki? Odkrywaliście wspólnie tych samych wykonawców czy też jeden drugiego starał się przekonać do wyższości artysty X nad artystą Y?
  Na początku byłem fanem new wave, Zygmunt uwielbiał punk rocka, Pałucha - Kraftwerk. Potem wszystko to się przemieszało, w grę wchodziły takie gatunki jak ska, punk, afro, new wave, reggae, rockabilly etc. Wysoko notowane były: The Clash, Bad Brains, Fela Anikulapo Kuti.... nie cierpiałem Marleya. Były polemiki co do poziomu wykonawców. Zygmunt np. uwielbiał surowe, proletariackie brzmienia, ja zaś optowałem za wyrafinowaniem i finezją.
• Lubiliście tych samych kompozytorów i autorów tekstów?
  Generalnie byliśmy pod tym względem podobnie sprofilowani, z tym, że ja nie przywiązywałem znaczenia do angielskojęzycznych tekstów, ponieważ uważałem je za banalne. Ale dla wielu były one busolą. Poza tym fascynowaliśmy się poezją, literaturą, ale raczej awangardową klasyką niż współczesnością.
• A skoro o tekstach piosenek mowa - Pana imię i nazwisko zawsze obowiązkowo znajdziemy przy tytule wielkiego przeboju, który niewątpliwie najmocniej wpłynął na popularność tego pierwszego wcielenia FNS. Powiedzmy wspólnie - co to za piosenka...?
  "Klub wesołego szampana".
• Zgadza się - to o nią właśnie chodzi. Zacznijmy zatem od początku. Jest Pan autorem tekstu do tego utworu. Ale czy sam tytuł też wyszedł spod Pana pióra?
  Tak. Miałem dwie wersje tytułu. Pierwsza to był właśnie "Klub Wesołego Szampana", druga nazwa brzmiała... "Szczupły jegomość". Przedstawiłem obie Pałusze, gdy miał zanieść piosenkę do radia. Ustaliliśmy, że zwycięzcą jest pierwszy tytuł. Tytuł ten jest absurdalny, ale dobrze współgra z atmosferą, gdy utwór jest wykonywany np. w Sylwestra.
• Przyznam szczerze, że mnie osobiście cieszy decyzja o wyborze tej pierwszej tak oryginalnej propozycji. Powiedział Pan przed paroma chwilami, że "najważniejszy jest pomysł". Pomysły na nowe zadania szaradziarskie przychodzą w różnych momentach. Czasami pierwszy jest tytuł zadania, a potem sama krzyżówka. Innym razem jest odwrotnie. A jak było w przypadku wspomnianej piosenki. Najpierw zarysowała się idea tytułu czy tekst piosenki? I w jakich okolicznościach się to wydarzyło?
  Mam kochliwą naturę. W tamtym czasie - tak się jakoś złożyło - spotykałem się symultanicznie z trzema koleżankami. Kiedyś te baśniowo piękne kobiety niespodziewanie odwiedziły mnie równocześnie w akademiku. Był tam wtedy Zygmunt i jeszcze jeden kolega. Zostałem zdemaskowany. Nie chcę oczywiście mówić co było później. Tekst powstał jednak na tym tle wkrótce potem - gdy zamieszkałem w wynajętym mieszkaniu przy klubie Stodoła. Niedaleko, na Polach Mokotowskich, mieścił się piwny bar Bolek. Trafiłem tam pewnego dnia, by odpocząć po trudach studenckiej nauki.. Dwie pierwsze zwrotki miałem juz w barze, trzecia powstała na przejściu dla pieszych nad Al. Niepodległości, czwartą miałem w mieszkaniu na 10 piętrze. Kartkę z tekstem następnie niby to niedbale przypiąłem do ściany, aby się popisać. Traf chciał, że odwiedził nas Pałucha, którego słowa te zdaje się... zahipnotyzowały. Śmiał się chyba blisko kwadrans. Dobiliśmy targu i zabrał tekst, by zrobić z niego z kolegami piosenkę. Jak się okazało, zupełnie przyzwoitą.
• Szaradziści tworzą czasami własne zadania w kilku wariantach i potem wybierają tę - ich zdaniem - najlepszą propozycję. Czy w przypadku wspomnianej piosenki były jakieś alternatywne wersje tekstu albo dodatkowe ale usunięte później przez Pana lub przez cenzora zwrotki?
  Nie. To był od razu czterozwrotkowy wiersz z refrenem. Nie miałem do niego zastrzeżeń. Był zgrabny jak modelka.
• Pamiętam takie rebusy albo definicje w krzyżówkach kiedy zastanawiałem się nad tym "jak zrozumieć intencje autora"? A czy autor słów "Klubu..." dałby się namówić na odpowiedź na podobne pytanie np. w związku z celowością/intencjami użycia słów krogulec albo młotkowy lub symboliką przychodzącego i odchodzącego tajemniczego mężczyzny z teczką... Czy szaradziści powinni doszukiwać się w tym tekście jakiegoś ukrytego rebusu lub kalamburu?
  W przypadku tego rodzaju utworu, który nie ma skończonej, jasnej fabuły, czyli jest niejako otwarty, interpretacje mogą być różnorodne. Jeśli tak się dzieje, oznacza to, że tekst zachowuje energię. Teczka, tak się złożyło, funkcjonuje jako polski evergreen, ponieważ jest znanym powszechnie atrybutem Instytutu Pamięci Narodowej.
• Czyżby znamiona antycypacji...
  Krogulec to staropolskie słowo - brzmi śmiesznie, choć także złowrogo, tajemniczo. Młotkowy to bohater moich podróży pociągiem z Olsztyna do Warszawy. Są po prostu tacy kolejarze, którzy stukają długimi młotkami w koła wagonów. Tu trafił jednak w inną scenografię. Natomiast słowo robal można przeczytać wspak jako labor (po łacińsku praca). Czyż nie na tym polega szarada lub rebus?
• Wspaniała interpretacja z elementami szaradziarstwa. Szczególnie ta ostatnia część brzmi dla miłośników rebusów wspakowych bardzo swojsko. A proszę powiedzieć - czy w zamyśle "Klub Wesołego Szampana" od samego początku miał być wykonywany w duecie damsko-męskim.
  Tak, to miał być duet, ponieważ taki układ determinuje refren.
• A jak to się stało, że właśnie p. Małgorzata Pieńkowska udzieliła się wokalnie w tej piosence?
  Małgorzata Pieńkowska była lokatorką Dziekanki i była wówczas bardzo wesołą dziewczyną. Pałucha zaproponował jej udział w piosence. W tym czasie Dziekankę zamieszkiwały hufce uzdolnionych studentów. Z Małgorzatą Pieńkowską łączy mnie jeszcze inna rzecz. Razem uczyliśmy się w jednej szkole - I Liceum Ogólnokształcącym w Olsztynie. Zawsze ilekroć myślę o tej szkole, przypominają mi się romantyczne sceny. I tu chciałbym pozdrowić Karolinę Samulowską.
• Przyłączamy się do pozdrowień. Czy wie Pan coś na temat samej rejestracji tego przyszłego hitu w studiu nagrań?
  Tak. Uczestniczyłem w niej. Śpiewam tam w tle jako drugi głos w trzeciej i czwartej zwrotce oraz w finale. Nie była to katorżnicza praca. W muzyce nie chodzi przecież o mękę.
• O ile się nie mylę - radiowa premiera tego nagrania miała miejsce chyba na początku wakacji dokładnie 18 lat temu w Rozgłośni Harcerskiej za sprawą Pawła Sito. Czy to lato 1988 r. zalicza Pan do udanych czy wręcz przeciwnie?
  Wcześniej w tym samym roku zadebiutowałem w ogólnopolskiej prasie literackiej. Zatem poznałem siłę masowych mediów. Nowe i potężne doświadczenie.
• "Klub wesołego szampana" - obok "Nie pytaj o Polskę" i "Tak... Tak... to ja" - Obywatela G.C., "Zostawcie Titanica" - Lady Pank oraz "Arahji" zespołu Kult i "O! Ela" - Chłopców z Placu Broni został okrzyknięty jednym z przebojów 1988 roku. Czy kilka miesięcy wcześniej kiedy wizja tego utworu dopiero się zarysowywała - widział Pan oczami wyobraźni ten powoli zbliżający się sukces?
  Zupełnie się tego nie spodziewałem. Byłem zaskoczony. Koncentrowałem się raczej na przekonywaniu literackich sztywniaków z różnych redakcji do swego geniuszu. Oczami wyobraźni widziałem siebie już jako kogoś w rodzaju literackiego Jamesa Deana z przyklejonym do dolnej wargi papierosem. Nie..., żartuję myślałem o jakimś nowatorskim wizerunku.
• Czy zna Pan inne niż autorskie wykonanie omawianego przeboju? Może miał Pan okazję usłyszeć wersję duetu Joanna Kurowska i Wojciech Mann?
  Słyszałem wersję Magdy Dureckiej i Bogusława Smolenia, ktoś mówił mi o wykonaniu Marcina Dańca.
• Zgadza się - była wykorzystana chyba w jednym z odcinków "Marzeń Marcina Dańca" emitowanych w TVP2.
  Znam też wspomnianą wersję Kurowskiej i Manna. Zespół Formacja Nieżywych Schabuf również eksperymentował z kilkoma wersjami.
• Autorzy krzyżówek znają swoje prawa i obowiązki związane np. z konkretnym wynagrodzeniem za publikowane zadania czy też zakazem układania ich dla konkurencji. Proszę coś więcej powiedzieć o autorach tekstów w kontekście prawnym. Jak to jest z rejestracją utworów w ZAiKS-ie którego jest Pan członkiem? Jak to jest z tantiemami za odtwarzanie piosenek w radiu czy TV? Jak to jest z tworzeniem i nagrywaniem nowych wersji starych przebojów z oryginalnym lub zmodyfikowanym, uwspółcześnionym tekstem?
  Chcąc zarejestrować piosenkę należy wypełnić stosowny formularz, dostarczyć słowa i zapis nutowy. Tantiemy pochodzą od nadawców, lecz nie tylko. Autor i kompozytor utworu pozostają twórcami. Nowi wykonawcy danej piosenki mogą jednak otrzymywać honoraria z innego stowarzyszenia - STOART, które płaci tantiemy wykonawcze. Jednak po szczegóły odsyłam na strony ZAIKS iSTOART. Chcę także wyprostować jedną nieścisłość - członek ZAiKS to nie to samo co pracownik tej instytucji.
• A jak było w przypadku piosenki "Karuzela" z repertuaru zespołu T.Love z Pana tekstem? Czy były jakieś wcześniejsze rozmowy z p. Marią Koterbską albo autorem tekstu p. Ludwikiem Starskim lub jego spadkobiercami oraz Witoldem Krzemińskim - kompozytorem - przed decyzją o jej nagraniu w formie takiego muzycznego felietonu gdzie pojawiają się w poszczególnych zwrotkach m.in. takie hasła jak społeczeństwo, telewizja, narkotyki, terror i polityka?
  Nie znam szczegółów, gdyż pilotował to Zygmunt. Jednak tu powstał zupełnie inny utwór, z innym tekstem, wykonywany w zupełnie innym stylu. Nie sądzę, aby Sex Pistols na przykład pytali kogoś czy mogą nagrać swoją wersję "God Save the Queen". W takim przypadku sztuka byłaby martwa.
• Oprócz "Karuzeli" wiem, że popełnił Pan jeszcze jeden tekst piosenki dla wspomnianego zespołu T.Love. Czy może Pan przypomnieć ten drugi tytuł?
  Ja nazwałem tę piosenkę "OK 1905", Zygmunt, który ją delikatnie przerobił, skrócił tytuł do "O.K." Ukazała się na jednej z wcześniejszych płyt T.Love.
• Chyba chodzi o krążek "Dzieci rewolucji 1982-92" z roku 1992.
  Obecnie piosenka ta powróciła pod tytułem "Do roboty" w wersji hip hopowej, powstał też klip. Aha, pod nazwą "Robotnicy" nagrała ją również Formacja Nieżywych Schabuf.
• Korzystając z okazji zwrócę się z prośbą o komentarz związany z wykorzystaniem tekstu konkretnej piosenki w zadaniu szaradziarskim. Czy gdybym chciał ułożyć do naszego klubowego biuletynu krzyżówkę opartą na tekście przeboju "OK 1905" albo zaproponować na turnieju szaradę parafrazując wspomniany przebojowy tekst w stylu "A gdybym był krzyżówką - to co byś powiedziała - rozwiązałabym, rozwiązała" - czy mogę się spotkać z jakimiś reperkusjami ze strony np. wspomnianego ZAiKS-u. Jeżeli tak - jakie kroki należałoby przedsięwziąć aby uniknąć takich problemów?
  Nie sądzę, aby ktoś ścigał kogoś za żartobliwą parafrazę. Jednak Pańska idea dotycząca krzyżówki opartej na tekście to ciekawa innowacja. Jaki nakład ma biuletyn? Proszę powiedzieć, bo strzelam!
• Z reguły - mniej więcej 50 egzemplarzy. Dystrybuowany jest niekomercyjnie na Turniejach i wśród zainteresowanych szaradzistek i szaradzistów.
  A na poważnie - powinni się na ten temat wypowiedzieć fachowcy ZAIKS. Wystarczy jeden telefon. No, dwa.
• Powróćmy do lat 80. Skąd czerpaliście Państwo wówczas wiedzę na temat wykonawców i ich muzycznych wydawnictw? Radio, TV, prasa muzyczna...?
  Radio i prasa. Krążyło też wiele kaset z nowościami, rzekłbym nawet z muzycznym podziemiem. Nie było chwili ciszy, żyliśmy w hałasie - stopa chodziła sama. Smarowałem masłem poranny chleb przy Big Audio Dynamite, także wieczorem nie dyskutowaliśmy w studenckim gronie przy orkiestrze Jamesa Lasta.
• Skoro obaj wspomnieliśmy o prasie muzycznej to przypomnijmy, że to właśnie w jednym z "Magazynów Muzycznych" w 1988 r. pojawił się Pana wywiad z p. Jackiem Pałuchą na który powoływałem się w rozmowie z moim imiennikiem z Częstochowy. Pamięta Pan jeszcze warunki powstawania tamtej rozmowy?
  Tak. Pałucha mnie wówczas zaskoczył. Jak wspomniałem, nie był gadułą, ale tu rozwinął swe koncepcje filozoficzne na nową skalę. Mam na myśli te reminiscencje z czartami, panami Twardowskimi, lataniem we śnie itp. Nie spodziewałem się takiej głębi. Ubrałem następnie ten tekst w bajkowo-marzycielski kostium i przeszedł, chociaż był stosunkowo trudny. Wydaje mi się dziś, że to była niezła, subtelna kreacja nowego zjawiska.
• Pamiętam, że sam czytając wówczas ten wywiad zaskoczyła mnie jego treść podana w bardzo nietypowej formie. Jak udało się Panu trafić w czasie studiów do wspomnianej redakcji (czyżby praktyka studencka) i czy miał Pan na koncie więcej tego typu przeprowadzonych rozmów - może nie tylko dla "MM" ale np. dla "Na przełaj" "Razem" albo "Non Stopu"?
  Atakowałem wówczas prasę muzyczną chcąc przedrzeć się z jakimiś niekonwencjonalnymi materiałami. To o czym pisali było raczej dość schematyczne: grają ostro na gitarach, palą papierosy i są źli na świat, który im płaci. Zaprzysiągłem zatem zmienić stereotyp... Wydrukowałem tam wtedy jeszcze inny tekst pod nazwiskiem jakiegoś kolegi. W pismach tych jednak sytuacja nie była swobodna. Następowało tam zetknięcie młodych ludzi ukształtowanych już na liberalnych nowalijkach i czujnych przedstawicieli aparatu władzy. Obyczajowość cenzorska i tłumienie osobowości również nie odchodziło tak łatwo w cień.
• Ale "Magazyn Muzyczny" i tak wśród czytelników nie miał chyba sobie w Polsce równych. Pan Korneliusz Pacuda który był przez jakiś okres zastępcą redaktora naczelnego w "MM" wspominał w rozmowie ze mną, że dwumiesięcznik ten, a potem miesięcznik miał w połowie lat 80. trzysta tysięcy nakładu. I byłby on nawet większy gdyby nie niedobory papieru. Zatem wspomnianą rozmowę czytały tysiące osób.
  Odłóżmy jednak te papierowe wspomnienia na bok. Odnoszę wrażenie, że słuchając utworów Formacji z lat 80. ma się przed oczyma takie specyficzne muzyczne kolaże z pogranicza snu i jawy autorstwa rzekłbym nawet samego Witkacego. Zbliżone poetycko pejzaże i zadziwiające portrety pojawiają się następnie w piosenkach zespołu Furmanka z którą na przełomie lat 80. i 90. po odejściu z FNS występował p. Jacek Pałucha. Także i w tym przypadku trzeba wspomnieć o niewątpliwym Pana wkładzie literackim, bo mniej więcej połowa premierowych tekstów wykonywanych wówczas przez wspomnianego wokalistę to właśnie utwory Wojciecha Płocharskiego. Proszę przytoczyć tytuły kilku z nich...
  Dla Furmanki napisałem pięć utworów. Ich tytuły to: "Za siódmą górą", "Rudy koń", "Dawno temu", "Dziewucha bez ucha" i "Skarb". To rytmiczna, baśniowa poezja z symbolicznymi i abstrakcyjnymi treściami.
• A potwierdza Pan informację, że przy innym biegu wydarzeń wymienione nagrania byłyby zarejestrowane właśnie pod szyldem Formacji na potrzeby drugiej płyty długogrającej?
  Powinno tak się stać. Pałucha jednak, odchodząc z Formacji Nieżywych Schabuf, zlekceważył znaczenie nazwy zespołu, która stała się już marką. Poza tym, nieszczęśnik, uwikłał się we współpracę z nieprofesjonalną firmą wydawniczą. Wydawnictwo to nie miało w efekcie sił, by rozpędzić płytę. Album ten jednak jest bardzo dobry, a moje słowa smakują tam jak kolorowy trunek. Powiedzmy absynt.
• Może to sam los chciał tak a nie inaczej. Ale dzięki temu pod literą F w "Leksykonie polskiej muzyki rockowej" można znaleźć wzmiankę zarówno o Furmance jak i o starej Formacji oraz o tym nowym jej wcielenie. A propos - słyszałem, że Formacja z Olkiem Klepaczem podobno pracuje teraz nad kolejnym materiałem płytowym. Śledzi Pan muzyczną biografię FNS-bis. Co Pan sądzi o ich artystycznych działaniach i dokonaniach?
  Po "Klubie Wesołego Szampana" poszli za ciosem wykorzystując nieświadomość publiczności co do znaczących podziałów w zespole. Przez jakiś czas próbowali jeszcze niezdarnie podrabiać wcześniejszą poetykę, później jednak niebezpiecznie zbliżyli się do obszarów zarezerwowanych dla wykonawców disco polo. Mimo to gdyby zechcieli wzbogacić swoją słowną ofertę, pomogę im w niedoli. Mam dla nich wiele serca.
• Może kiedyś uda mi się też namówić do rozmowy p. Olka Klepacza. Pozwolę sobie wspomnieć mu o powyższej dygresji dotyczącej tekstów nowych piosenek dla Formacji...
  Dużo miejsca w tym wywiadzie poświęciliśmy Pana twórczości na rzecz innych artystów. Kolejne pytania dotyczyć będą Pana działalności na własny rachunek. Od czego zaczniemy - od literatury czy muzyki?
  Zacznijmy od muzyki.
• Zgoda. W latach 70. skończył Pan szkołę muzyczną I stopnia w Olsztynie w klasie fortepianu. I to zamiłowanie do tego instrumentu trwa do dzisiaj. Proszę rozwinąć temat Pana przygody z muzyką klasyczną...
  Nie jestem pełnym absolwentem, rzuciłem bowiem szkołę, do jej ukończenia brakuje mi, jeśli dobrze pomnę, jednego półrocznego semestru. W końcowym okresie miałem złego nauczyciela fortepianu, poza tym wkroczyłem w wiek, kiedy zamiast trzygodzinnych ćwiczeń na pianinie dziennie wybiera się całusy i uściski z rówieśnicami. Nie porzuciłem jednak tej pasji idąc własnym torem. W latach 80 pisałem piosenki - w zamyśle połączenie klasyki i rozrywki, które w l. 90 wyszły na płycie oraz złożyły się na program "Przyjaciele nadchodzą" zrealizowany przez TVP2.
• "Przyjaciele" powrócą jeszcze za parę chwil.
  Wraz z rozwojem internetu powróciłem do zainteresowań współczesną muzyką klasyczną. Dzięki publikowaniu muzycznych plików na stronach w sieci, mogłem trafić do międzynarodowych odbiorców i odcisnąć swój ślad wśród ważniejszych twórców, np. w indeksie Open Directory dotyczącym contemporary classical music, który wówczas (2000 r.) był jeszcze dość skromny liczebnie...
• Tak - Open Directory czy też jak kto woli dmoz wystartował oficjalnie w czerwcu 1998 r. i dwa lata później był jeszcze wciąż bardzo niepozornym graczem na rynku w porównaniu do katalogu Yahoo! czy Lycos.
  ...czy też na stronach popularnego portalu Classical Net. Nie jestem pewien czy to o czym akurat mówię jest zrozumiałe dla wszystkich czytelników, ponieważ w Polsce do internetu ma przecież dostęp jedna trzecia obywateli, a tylko jedna piąta zna angielski. Wielu ponadto koncentruje się na czatach, grach i erotyce.
• Ewentualnie jeszcze sprawdzają pocztę elektroniczną, ściągają muzykę i biorą udział w internetowych aukcjach.
  "Dom bez fortepianu czyni wrażenie, że na coś czeka". Podpisałby się Pan pod tymi słowami Marleny Dietrich?
  Nie przesadzajmy. To tylko środek, instrument. Współczesne keyboardy mają wspaniałe brzmienia. Są poza tym przenośne i ustawne. Pianino, fortepian trzeba stroić, ciągle coś dokręcać. To wzruszające sprzęty, ale przyszłość muzyki też jest fascynująca.
• Gdyby miał Pan do wyboru - karierę podobną do tej jaką robi teraz Rafał Blechacz oraz karierę w stylu Waldemara Malickiego - którą by Pan wybrał. A może zrezygnowałby Pan z obu na rzecz zupełnie czegoś innego w zakresie instrumentów klawiszowych?
  Z przykrością musze stwierdzić, że nie jestem biegły w wydarzeniach na krajowej scenie. Z chęcią bym to nadrobił, gdyby powstały odpowiednie warunki . Odnoszę jednak wrażenie, że szerszy odbiorca w kraju przyswaja jedynie swoisty pop, tzn. - Chopin, Mozart, Beethoven oraz jakieś góralskie reminiscencje w muzyce współczesnej. Nota bene w Warszawie było kiedyś Radio Classic. Nie usłyszałem tam nigdy Bartoka.
• Teraz mamy za to RMF Classic.
  Dodam jeszcze, nawiązując do wcześniejszego wątku, że internet daje kompozytorom możliwość dotarcia do odbiorców na całym świecie, czyli potrafi skutecznie konkurować z salą koncertową. Poza tym pozostawia twórczą swobodę.
• Z p. Januszem Grudzińskim założył Pan w 1993 r. zespół Przyjaciele - o którym już Pan wspominał - i nagrał w duecie kasetę "Cyfry". Kilka lat wcześniej była taka efemeryda The Jesus Puojares stworzona przez Pana i Muńka Staszczyka. Czy mógłby Pan coś więcej powiedzieć na temat tych dwóch wymienionych z nazwy w poprzednim pytaniu przygód muzycznych... Czy nie było nigdy przymiarek aby podobnie postąpić jeszcze raz i stworzyć jakiś muzyczny projekt na bazie duetu dwóch Panów P. czyli Płocharski & Pałucha?
  Wracamy zatem do lżejszej muzy. Projekt Przyjaciele, jak zauważyłem, cieszył się uznaniem, powiem buńczucznie, opiniotwórczych elit. Jednak nie mógł przedrzeć się do szerokiej publiczności z powodów technicznych. Materiał ukazał się wtedy na kasecie i w formie programu telewizyjnego, ale nie ukazał się na CD. Sytuacja ta może zmienić się już niebawem. "Cyfry" to jedenaście piosenek. Mają pewne odniesienie do lat 70, ułożyłem je przy pianinie w latach 80, a nagrałem w l. 90.
• Czyżby zatem była szansa na ich ukazanie się w latach 00 właśnie w wersji kompaktowej...?
  Kto wie... Do dziś zachowują swe humanistyczne, poetyckie i językowe wartości. Zawierają też szereg misternych rozwiązań muzycznych. Tu po bratersku ściskam dłoń pana Jana. The Jesus Puojarez (nazwa nie miała nic wspólnego z kościołem - była trawestacją nazwy kakofonicznego, brytyjskiego zespołu The Jesus and Mary Chain) wystąpił na koncercie w Hybrydach w 87 lub 88 ze mną jako wokalistą i twórcą tekstów, Zygmunt ryczał w chórkach i grał na tamburynie, Zeńczewski na gitarze i chyba Jacek Koniu Śliwczyński na basie. Aha, wystąpiło też to słynne casio, które pożyczył nam Pałucha. Wykonaliśmy dwie piosenki; jeśli dobrze pamiętam - "Wieczorem" i "Larry", które znalazły się potem na płycie "Cyfry". Do "Magazynu Muzycznego" przemyciliśmy zdjęcie i napisany przeze mnie happeningowy tekst podpisany nazwiskiem zupełnie przypadkowego kolegi, który zresztą później i tak zaczął parać się dziennikarstwem. The Jesus Puojarez był nie tyle efemerydą, co żartobliwą mistyfikacją, niemal bytem wyobraźni.
• Zostawmy domenę Polihymnii i przejdźmy do zainteresowań Erato, Euterpe i Kaliope. Pana pierwsza książka "Trzydzieści i trzy" ukazała się dokładnie 10 lat temu i stanowiła podsumowanie autorskiej działalności literackiej z lat 1984-1994. Piosenki, wiersze, ekspreski, tłumaczenia. W którym z wymienionych czterech stylów/form pisarskich czuje się Pan najlepiej?
  Wtedy we wszystkich. Pisałem je po to, by rozwiązywać zagadnienia artystyczne, łamać sobie głowę rymami, rytmem, ilością sylab, czarować słownictwem, wciągać w słowne pułapki, eksperymentować, prowokować - promieniować energią i młodością. Tytuł tej książki zresztą pochodzi od informacji na temat pojemności małych, pękatych butelek z tamtych czasów,0,33 brzmiałoby jednak znacznie mniej efektownie. Poza tym nazwę książki, przetłumaczoną na angielski, można niechlujnie przeczytać jako Dirty and Free, co zupełnie trafnie oddaje stan mojego wszędobylskiego ducha w tamtych czasach. Ilekroć widziałem ten tom wśród religijnych książek na półkach warszawskiego Empiku, tylekroć szyderczo załamywałem ręce nad bezmyślną nonszalancją pracowników księgarni.
• "Książka o niesamowitym potencjale ekspresji, dynamicznym tempie, różnorodna gatunkowo (...) prześmiewcza i liryczna, smutna i wesoła, drapieżna i łagodna, klasyczna i awangardowa...". Co czuje autor gdy czyta taką szczerą recenzję "30i3", do której dotarłem w Internecie?
  Bardzo miłe słowa. Niezła reklama. Brzmi znacznie lepiej niż te odkrywcze cytaty na DVD z recenzji w amerykańskich gazetach w rodzaju: Ten film wciąga i fascynuje - Tim Morris "New Musical Tribune" - czy jakoś tak.
• W miarę upływu czasu Pana dorobek książkowy się powiększał. "Plastic Odeon" w 1997, "Żółto-zielono-rudy" w 2001, "Diplomatic Rebel on Creaky Bicycle", "Faster Than Light" (obie w 2004 r.) oraz "Million In My Pocket" w 2006 r. Skąd jednak decyzja, aby te trzy ostatnie pozycje były anglojęzyczne?
  Przyłączyłem się do angielskojęzycznych społeczności poetyckich w internecie. Stwierdziłem, że w ten sposób szybciej, częściej i lepiej można się komunikować z odbiorcami. Po pewnym czasie zacząłem otrzymywać przyzwoite recenzje, chociaż zawsze posługiwałem się nie szekspirowską angielszczyzną, a raczej rodzajem prostego, komunikatywnego języka z dziennikarskich headline'ów. Po kilku latach wydałem w Indiach, gdzie ludzie fascynują się literaturą, pierwszy, a potem drugi i trzeci zestaw utworów. Zawierają poezję oraz satyrę, i są szeroko dostępne w międzynarodowej sprzedaży on line, np. - to jako ciekawostka - na stronach japońskiego Amazon.jp. Wkrótce potem, wiosną 2006 r., zostałem zaproszony do Indii na festiwal literacki. Zwiedziłem północno-zachodnią część tego fantastycznego kraju.
• W tej chwili gdyby miał Pan wypełniać kwestionariusz - co wpisałby Pan w rubryce "aktualnie wykonywany zawód"?
  Autor. Dzięki stypendium z Funduszu Popierania Twórczości ZAiKS, kończę kolejną książkę będącą zapisem podróżniczej przygody, o której mówiłem wcześniej.
• Proszę powiedzieć coś więcej na temat tej swojej kolejnej pozycji książkowej.
  To zestaw angielskojęzycznych utworów będących zapisem mojej podróży po północno-zachodnich Indiach. Jest zbiorem niekonwencjonalnej, komunikatywnej poezji, w czym jak zawsze wykorzystuję własne doświadczenia z dziennikarstwa. Unikam zatem rzewnego sztywniactwa, próbując znaleźć nową i ciekawą formułę wiersza.
• A czy w polu o nazwie "osiągnięcia zawodowe" pojawiłby się wpis "15 lat przepracowanych w Polskiej Agencji Prasowej"?
  Niedawno odszedłem z PAP, ponieważ nie otrzymałem tam podwyżki od 6 lat. Uznałem to za dziwne. Obawiam się, że agencja znalazła się w stanie kryzysu. Współczuję kolegom, ale chyba nic nie można na to poradzić.
• Która z dziennikarskich podróży i przeprowadzonych z niej relacji wywarła na Panu największe wrażenie...?
  Podróże po Białorusi - pięknym i bliskim kraju o niskim poziomie politycznym oraz wyprawa do Czeczenii - piekła oraz Inguszetii - nieba Kaukazu.
• Wiem, że zna Pan język białoruski - może wie Pan zatem jak brzmi słowo krzyżówka albo rebus lub anagram w tym właśnie języku?
  Krzyżówka - kryżawanka, krasword. Anagram - prawdopodobnie anagramma, rebus zapewne tak jak w łacinie.
• Powróćmy jeszcze na moment do idei Internetu bo to jemu głównie zawdzięczam przyjemność rozmowy z Panem. Znalazłem kiedyś takie ciekawe rozszerzenie słowa MEDIUM autorstwa Ernst&Young wybrane do wskazania unikalnych zalet Internetu. Mass (masowość, globalność); Economical (ekonomiczność, taniość); Direct (bezpośredniość); Interactive (interaktywność); Ultrafast (ultraszybkość); Measurable (mierzalność). Jak by się Pan ustosunkował do tej ciekawej - moim zdaniem - teorii słowno-naukowej?
  Anglosasi lubią ujmować zjawiska praktycznie, skrótowo i efektownie. To jest właśnie taka definicja. Jestem pewien, że Ernst&Young poszedł za ciosem i komercyjnie rozszerzył tę definicję do setek, a może tysięcy, jeśli nie milionów książek dla biznesu.
• A potem sprawdził na koncie podstawową mierzalność całej teorii... 8-)
  Na zakończenie proszę spróbować ułożyć własną, autorską definicję jednego lub kilku z poniższych terminów: OLSZTYN, PONTONIER, EPIGRAM, NEWSROOM, WEEKEND, SŁOWO, PRZYJACIEL, ŚWIĘTE JEŻE, EROTYKA, SOWIZDRZAŁ, NIERZETELNOŚĆ, SKARB, TAJEMNICA.
  
  • OLSZTYN - tysiąc jezior
  • PONTONIER - człowiek z bosakiem
  • EPIGRAM - satyra
  • NEWSROOM - ultranowoczesność
  • WEEKEND - koniec tygodnia
  • SŁOWO - gazeta
  • PRZYJACIEL - sympatyk
  • ŚWIĘTE JEŻE - z kolcami
  • EROTYKA - zmysły
  • SOWIZDRZAŁ - żartowniś
  • NIERZETELNOŚĆ, - niesumienność
  • SKARB - majątek
  • TAJEMNICA - sekret
• "A gdyby nie było Internetu - to co by Pan powiedział..."?
  Tak mało powiedziałem... - powtórzyłbym za Miłoszem, długowiecznym noblistą z Litwy.
• W ten oto sposób w miłej atmosferze dobiega końca rozmowa dwóch baranków. Czemu tak... Albowiem oprócz tego, że i Pan i ja lubimy stare dokonania Formacji NS, czytaliśmy w przeszłości "Magazyn Muzyczny" i mamy pewne doświadczenie krzyżówkowe coś jeszcze nas łączy. Obaj urodziliśmy się w różnych latach, ale... w tym samym miesiącu! Pan jedenastego, a ja trzynastego kwietnia.
  Bardzo miło mi się z Panem rozmawiało. Dziękuję pięknie za nawiązanie tego pierwszego kontaktu i za cały sympatyczny wywiad.
  

^*Słowa napisane KAPITALIKAMI są bezpośrednimi odpowiedziami samego p. Wojciecha.